Adwa

16999253_1552253318125754_8345020155766985375_nAdwa was not a war. It was an all-time phenomenal battle, where Ethiopians stood up for their dignity and curbed the colony of Italy. It was a victory of mankind in general, Africans in particular, and Ethiopians in very particular. Menelik II was the heroic leader that mobilized the resources, and made the victory true.
 
Adwa was a moment of truth that we have the power if we have the will… and hate has no place if people are united against invasion, of any form and level; and cruelty.
 
Ethiopia thought the world, in action 121 years ago that ‘no mountain is too high for people to climb, and no river is too deep to swim’. It showed once and for all that ‘the sky is the limit’ whatsoever; stated a bold, seemingly ‘most unlikely’ fact: if one is determined, all ceilings are glass.
 
It is akin to David and Goliath. In their battlefield near the valley of Elah, the game changer has been David’s faith in God and confidence, and its impact on his perspective towards the giant Goliath. He slung a stone at the giant Goliath’s head.
 
Likewise, the patriots of Adwa looked into the battle from mankind point of view, dignity point of view, love point of view, freedom point of view… and they chose to befriend with mankind than live in sycophancy in their own land.
 
They didn’t cross borders to fight, they counter-attacked the troop that traveled miles to them. They didn’t submissively bow for the flashy life, but they stood firm to defend humanity – in truth and in action. It was brave that they used shields to protect rifles, and spears to fight back.
 
They loved us to death by their integrity. They fought effectively for our dignity… and the answer has been Victory!

እንዳለመታደል…

12767525_991101850982528_2078982365_nአያቶቻችን፥ ደፍሮን የመጣን የጠላት ጦር ስለሰውነት ዋጋ ከፍለው በድል መልሰውት ዛሬም ድረስ አንገታችንን ቀና አድርገን የምንሄድበትን፣ በየትኛውም ቦታ “ኢትዮጵያዊ ነኝ” ስንል፥ ዝም ብሎ ሰው እንዳልሆንን የሚያስመሰክርልንን የድል ታሪክ አበረከቱልን።

ኢትዮጵያን ጠርተን ዓድዋን ያስታወስነው የውጭ አገር ዜጋ፥ በልቡ “ኖር” ብሎ ጎንበስ ቀና ይልልናል። – ይሄ ቁመቱ ነው።

ወገን፥ “ጨርቄን፣ ማቄን፣ ልጄን፣ ቤቴን” ሳይል፥ እስካፍንጫው ከታጠቀ ዘመናዊ ጦር ጋር በጦርና በጎራዴ ገጥሟል። አፍሮም አልገባም፤ በድል እንጂ! – ይሄ ጀግንነቱ ነው።

የአገር ሉአላዊነት እንጂ ብልጭልጭ ስልጣኔ አላጓጓውም። የሰው ልጆች ነጻነት እና ክብር እንጂ፥ ቁሳቁስ አላታለለውም። እኛ እንድንኖር እሱ አለፈ። እኛ እንድንቆም እሱ ወደቀ። – ይሄ ምስጢሩ ነው።

ይኸው እኛ ደግሞ “ይህ እንዴት ሊሆን ቻለ?” በማስባል ዝንታለም የሚያስደንቀውን የአድዋ ድል ታክከን በዘር ተከፋፍለን እርስ በርስ ስለጥላቻ እና ስለዘር፥ ዋጋ ከፍለን እንዋጋለን። ታሪክን ከባለታሪኩ መንጥቀን ለማላቀቅ ላይ ታች እንላለን። ሁኔታችን ሁሉ አዟዙሮ እንደማያይ ነው። ነገራችን ሁሉ ዋጋ እንዳልተከፈለበት ነው። ቆም ብለን የምናደርገውን ብናይ ኖሮም እንኳን በሌላ ሰው፥ በራሳችን ትዝብት ውስጥ መውደቃችንን እንገነዘብ ነበር። እውን፥ የአድዋ ድል የሌላ አገር ድል ቢሆን ኖሮና፣ ታሪኩ ተዘርዝሮልን ብንሰማው ኖሮ፥ አለመደነቅ እንችል ነበር?

አንዳንዴ፥ “ብዙ ያልተደረገልን ሰዎች ብንሆን ኖሮ፣ ብዙ ታሪክና ቅርስ ባይኖረን ኖሮ፣ ተፈጥሮ ለእኛ ባያዳላ ኖሮ፥ ምናልባት ዛሬን ወደ ስልጣኔ ለመሸጋገር እንበረታ ነበር ይሆን?” እላለሁ። ይህም የሞኝ ሀሳብ ነው፤ እንጂ፥ እንዲህ ያለ ድንቅ ታሪክ፥ ዓለም ሲሰማው ሲደነቅበት የኖረን ነገር ማን “የእኔ ባይሆን ኖሮ እበረታ ነበር” ይላል?

የጀግኖቹ በረከት ይደርብን!

#VictoryOfAdwa #Adwa120 #Ethiopia #የአድዋ_ድል

Graphics: Ashu

አ ድ ዋ

ልዩ፣ ንዑድ፣ ፅሩይ ፅዋ፥
የደግነት ጥልቅ ጣዕሟ፥
የመስዋዕት ጣሪያ፣ ማማ፤
የክብረት ጫፉ፣ ከተማ፤
የኩራት፥ የድል ፏፏቴ
የመውደድ፥ ሰፊ ገበቴ፤

“ትናገር…
ትመስክር!”

“አድዋማ ጦርነት ነው!”
በባለጌ ደፋር ግብዣ፥
ሰው ስለሰው የቀመሰው፣
ሰው ስለሰው ያፀደቀው፤
ነጻነት፣ ክብረት ኀሰሳ፣
ሰው ስለሰው የከፈተው፣
ሰው ስለሰው የከተተው፤
ቀን አሻግሮ፥ ሩቅ አይቶ…
ተንኮል ሴራ፣ ግፍ ለይቶ፣
በባርነት ዳፋ ግምት…
ያልወደቀውን ሊደግፍ፥
ያልዘመመውን ሊያነሳ፣
ሰው ስለሰው የገጠመው፣
ሰው ስለሰው ያሸነፈው…
ሰው ስለሰው አይቶ ፍዳ፣
ሰው ስለሀገር ቆጥሮ አበሳ፤
አድዋማ ብድራት ነው፥
ሰው ስለሰው የከፈለው።

“ሰው ሞቷል ሰው ሊያድን፥
ሰውን ሲያከብር!”

አድዋ ሰደድ ቁጣ ነው፤
የሰው ንብረት ተመኝቶ፣ ግዛት ሊያሰፋ ሽቶ፥
በድፍረት ልጥ የታሰረ፥ ተስፋ ሸክፎ መጥቶ፣
ከታፈረች መሬት ጥሎ፥
በዘመናይ ፍጭርጭሪት፥ ደቃቅ ልቡ አጉል አብጦ፣
ሰውነት ላይ ሊረማመድ፥ ሲንቆራጠጥ ወጥ ረግጦ፣
በቀቢጸ ወኔ ሲርድ፥
ለታየ ቅብዝብዝ ደፋር፣ ለነበር ከንቱ ሶላቶ፥
የተመለሰ አጸፋ፥ የተከፈለ ዋጋ ነው፤
ይኸው፥ ከያኔ አንስቶ…
ሰው በሰው ቁጣ ተረትቶ፣
ሰው በሰው ሕይወት ተገዝቶ…

“በክብር ይሄዳል…
ሰው ሊኖር፥ ሰው ሞቶ”

ቡርቂ ጡርቂያሙን ሆዳም፥
ስልጣኔ ያልደገፈው፥ ያልበረታን ከንቱ ፈሳም
አሳድዶ የተቀዳጀው፥
ሰው ስለሰው ያስተረፈው፥
ሰው ስለሰው ያወረሰው፥
አድዋማ ነጻነት ነው፤

“የተሰጠኝ ሕይወት ዛሬ በነጻነት፣
ሰው ተከፍሎበታል፣ ከደምና ካጥንት”

አድዋ ልዩ “መንፈስ ነው”
ሰውን ከሰው ጋር አጠራርቶ፣
ሁሉን በፍቅር አንጠራርቶ፣
እርስበርሱ አደራርሶ፥ አንዱን ካንዱ አለካክቶ፤
ከየእምነቱ፣ ከየቋንቋው፣
ከየቤቱ፣ ከየቀዬው…. ከየአስተሳሰቡ ጎራ፣…
ሆ ብሎ ተነስቶ፣ ከትቶ፥
በፍቅር ትዕዛዝ ተጠርቶ፥
“ማርያምን” ተብሎ ዘምቶ፣
በድል ያመላለሰው…
አድዋስ ቋንቋ ሰዋሰው፣
አድዋስ የክብር ጫፍ ነው፣
የአንድነት፣ የኩራት፥ ሙላት፣
ቀና አስብሎ አረማማጅ፥
ከዳር ዳር ሁሉን አዛማጅ፤

“በደግነት በፍቅር፣ በክብር ተጠርቶ፥
በክብር ይሄዳል… ሰው ሊኖር፣ ሰው ሞቶ።”

አድዋ ኧረ ሌላ ናት…
‘ከሶላቶ ጋር ክርክር፣ የእንካ ሰላንቲያ ጨዋታ፥
በተገጠመበት ቅጽበት፥ በተጀመረበት አፍታ፥
የምትሰማ ውብ ነገር’
ልብን ውርር… ጆሮን ኩርር…
የምታደርግ፥ ውድ ስሜት፣
ጫፍ አልቦ፥ እሷ ራሷ ጫፍ፣
የመርቀቅ አናት ከፍታ፥
የመቅለል ዳር፣ የማነስ ቋፍ፤
የአጃኢባት ሜዳ፥ ጉብታ።

“ትናገር አድዋ፥ ትናገር ሀገሬ፣
እንዴት እንደቆምኩኝ ከፊታችሁ ዛሬ።”

ፍቅርን የፈተሉበት፣ ኩራትን ያለቀቁበት፣
ድርና ማጉ ተስማምቶ፥
የሀበሻነት ልዩ ጋቢን፥ “መንፈሱን የሸመኑበት”
ለነፍስ ግዥ፥ ነፍስ ሸጠው…
ስጋን ለስጋ ገብረው፥ ወገንን የታደጉበት፣
ሀገርን የከለሉበት፣ አህጉር ያስታፈሩበት፣
ግዞትን የሸቀጡበት፣ ነጻነት የሸመቱበት፤
የማዕዘን ክቡር ድንጋይ፥ ወሰን ነው አድዋ ማለት፤

“አፍሪካ፣ እምዬ፣ ኢትዮጵያ፥
አዪዪ… ተናገሪ፣
የድል ታሪክሽን አውሪ።”

አድዋማ…
ጥቁርን ያስፈለቀቀ፣ ከነጭ ጥርስ ያስለቀቀ፣
ትምህተኛን ያሳፈረ፣ ሰውን በሰው ያስቆጠረ፣
የማይበጠስ ክር ነው፥ ነፍስን በዋጋ ያሰረ፥
የሰዋዊነትን ጉዳይ፥ በደም ዋጋ ያስከበረ፤
“አድዋ ይጮሃል እንጂ፥ ከቶ ማን ሊሰማው ችሎ?”
ከዘመን ዘመን ይጓዛል፥ ካ’ጥናፍ አጥናፍ ያስተጋባል፥
ብርቱ ድምፁ ልቆ፣ አይሎ።

“በደስታ፣ በክብር፣ በኩራት፣ በፍቅር፣
በድል እኖራለሁ ይኸው በቀን በቀን፥
ደግሞ መከራውን ያን ሁሉ ሰቀቀን፤”

ከሷ ወዲያ…
ጥቁር እንቁ ዋጋው ንሮ፥
ባለም ገበያ የከበረ፣
ለመድኃኒት የቸገረ፤
የአጥንት የስጋ ደመራ፣
ጥቁር ገላ ያበራበት፥
ለሰው ብርሃን፣ ለሰው ሙቀት፣
ለሰው ንቃት፣ ለሰው ድምቀት፤
የማንነት ልዩ ጎራ፣
የልዩነት ውብ ተራራ፥
ላለም ዓለም እንዲያበራ፥
ሰው በሞቱ ያማረበት፤
አድዋማ ብድራት ነው፥
ሰው ስለሰው የከፈለው።

“ምስጋና ለእነሱ፥ ለአድዋ ጀግኖች፣
ለዛሬ ነጻነት… ላበቁኝ ወገኖች።”

/ዮሐንስ ሞላ/

P.S. ግጥሙን ያዘመትኩት በኃይል በምወደው የእጅጋየሁ ሺባባው “አድዋ” ግጥም ስንኞች ነው። በድፍረት ያደረግኹት ሙከራ ነው። እናም ክብር ቢኖር፥ ለእርሷ ይሁንልኝ። ከዚያ በተጨማሪ፣ ግጥሙ የተቆሰቆሰው (inspired by)፥ የዛሬ ዓመት ከወዳጆቻችን ጋር የአድዋ ድል በዓልን በምንሊክ አደባባይ አክብረን፣ ጣይቱ ሆቴል ቁጭ ብለን ስንጫወት፥ ከጨዋታ ርዕሳችን አንዱ አድዋ ለእኛ ምን ማለት እንደሆነ መናገር ነበር። ሁሉም ሀሳቡን ሰጠ፣ ጨዋታው ሲቋጭ፥ “ዛሬ ማታ የሁላችንንም ሀሳብ የሚዳስስ ግጥም ፅፌ እለጥፋለሁ” ብያቸው ነበርና በማስታወሻ የጫርኩትን በት/ተ ጥቅስ አኑሬያለሁ። አብረን ስላሳለፍናቸውና ወደፊት ስለምናሳልፋቸው መልካም ቀናት፥ ወዳጆቼን እጅ ነስቻለሁ።

ከዓመት ዓመት ያድርሰን! የጀግኖች እናቶቻችን እና የአባቶቻችን በረከት ይደርብን!

 

In the name of Adwa

ShuSh! You may boast harking back to any kind of history… but certainly, I’ll beat you calling ‘ADWA’, the ever amazing triumph of Ethiopia in particular, and Africa in general. It is a gift of life we’re given, the return was life; and we’re forever indebted that I can win any kind of your ‘battle of pride’ with the history of the Victory of Adwa – የዐድዋ ድል. 😉

“man is precious; …precious to be man
man has died to save man, respecting man,

The calling of sacrifice of love and honor,
with honor, one dies for the other
my freedom today paid in much blood and bone.

Let Adwa speak, let my country speak,
….how I stand before today
– in pride and honor, in happiness and love”

~ the one and only, the renown Ethiopian singer Ejigayehu Shibabaw (Gigi) in grateful memory of the #VictoryOfAdwa

Tribute to our patriots!

እንኳን አደረሰን! የጀግኖች አባቶቻችን እና እናቶቻችን በረከት ይደርብን!

#Adwa120 #Ethiopia

12814704_919738991480468_7289387146518231890_n

Graphics: by Dawit Anagaw Ain’t it awesome?

 

በረከታቸው ይደርብን!

10173731_1089352547747892_2394650342772072445_n

የአድዋ ድል፥ ባሰብኩት ቁጥር ህልም ህልም የሚመስለኝ ክስተት ነው። ከጦርነቱ አጃኢባትና ከድሉ ትሩፋቶች ባሻገር፥ የጀግኖቹ ደግነት ልቤን ይሰረስረዋል። ክቡር የሰውን ልጅ ሕይወት ለሀገር መስጠት የሚያስቀና ምግባር ነው። አድዋ የጦርነት ጉዳይ ብቻም አይደለም፤ ድንበር አልፎ የተዳፈረን ባለጌ የመመለስ ኃላፊነትን የመቀበል ተግባር ጭምር እንጂ። ሰው በመሆን ብቻ የሚያስቆጣ ሁኔታ ነው።

በተለይ፥ ቁስ ሳያታልላቸው፣ የመሰልጠን ተስፋ ሳያማልላቸው (ቅኝ በተገዛን ኖሮ ባደግን፥ የሚሉ ጣባ ራሶች እንዳሉ ልብ ይሏል)፣ ወላ የ“እንግዳ ተቀባይነት” ምግባራቸው እንኳን እንደ ክፉ ጥላ ሆኖ ሳያዘናጋቸው… ጠባቃ አንጀታቸውን ሸብ አድርገው፣ ሆ ብለው ጠላትን ለመመለስ የከፈሉት መስዋዕትነት የሚደንቅ ነው። ድልን መሻታቸው ፅኑ ስለነበር፥ አፍረው አልገቡም።

እርግጥ ነው፥ የተከፈለንን ነገር ለከፋዮቹ እንዳንመልስ ሁኔታዎች ላይፈቅዱልን እንደሚችሉ ይታወቃል። ነገር ግን፥ …ለቀጣዩ ክፈል (pay it forward)… የምትል፥ ፍቅራዊና ደግነታዊ አዛዥ ሀረግ አለች። ወደእኛ ሀገር ስናመጣው፥ “በረከታቸው ይደርብን” የምንለው ነገር ነው። በረከታቸው ይደርብን ስንል፥ እነርሱ ሰርተው ያለፉትን ነገር እኛም ለሌላው እናድርግ የሚል በጎ ምኞት ነው።

ታዲያ ግን፥ የአድዋ ድል በረከት አድሮብናል ወይ? ብዬ ስጠይቅ ከራሴ ጀምሮ የምታዘበው ነገር ብዙ ነው። እንደ ምሳሌ ባነሳ፥ ደጃፋችን ላይ ሰው ሲደበደብ “ወገኔ ተጠቃ” ብለን አሞን ለማስጣል እንሞክራለን? ምን ያህል የ“ድረሱልኝ” ጥሪዎች ጆሮዎቻችንን አግኝተዋል። ምን ያህል የሚፈሱ እንባዎችንና ደሞችን አይተን “ጎመን በጤና” ብለን ሸሽተናል? አፍንጫችን ስር ግፎች ሲፈፀሙ አይተን “ውሻ ምን አገባት ከሰው እርሻ”ን ተርተን ባላየ እንኖራለን? በነገሮች ላይ፥ በ“እንግዳ ተቀባይነት” ሽፋን፥ ለሌሎች ሰዎች ስናሽቋልጥ ራሳችንን ዝቅ ዝቅ አድርገናል? ስንቴስ በቁስ ተደልለናል?

“የሰው ልጅ ክቡር
ሰው መሆን ክቡር
ሰው ሞቷል – ሰው ሊያድን፣
— ሰውን ሲያከብር
በደግነት፣ በፍቅር፣ በክብር ተጠርቶ፣
በክብር ይሄዳል፥ ሰው ሊኖር — ሰው ሞቶ፤”

የአድዋ ጀግኖች በረከት ይደርብን።

ስለደግነታቸው ሁሉ እ ና መ ሰ ግ ና ለ ን!

❤ ❤